در نشستی با حضور جمعی از استادان و پژوهشگران، از سامانه هوشمند «هدا» و مجموعهای از محصولات فناورانه مؤسسه علم و تمدن و عرفان در قم رونمایی شد؛ محصولاتی که با هدف استفاده از ظرفیتهای هوش مصنوعی در پژوهشهای دینی، مطالعات اسلامی و هوشمندسازی مراکز حوزوی طراحی شدهاند.
بهروز مینایی بیدگلی، استاد هوش مصنوعی دانشگاه علم و صنعت و معاون علمی این مؤسسه، با تشریح فعالیتهای مجموعه، استفاده از فناوریهای نوین در مطالعات دینی و ایجاد پیوند میان علوم اسلامی و دانشهای جدید را از محورهای اصلی فعالیت آن عنوان کرد.
یکی از بخشهای این مجموعه، دانشگاه حکمت و فناوری است که قرار است در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری رشتههایی مانند هوش مصنوعی، فناوری اطلاعات و مهندسی نرمافزار را با رویکردی بینرشتهای ارائه کند. در این الگو، دروس تخصصی مهندسی در کنار مباحثی همچون فلسفه، فقه و الهیات هوش مصنوعی قرار میگیرند.
در بخش دیگری از این فعالیتها، پژوهشهایی درباره ابعاد مختلف فناوری هوش مصنوعی در حال انجام است؛ از جمله موضوعاتی مانند:
- فلسفه و اخلاق هوش مصنوعی
- الهیات و نسبت آن با فناوریهای هوشمند
- فقه و مسائل نوپدید مرتبط با هوش مصنوعی
- تعلیم و تربیت در عصر فناوریهای هوشمند
«هدا» دستیار هوشمند مطالعات دینی
مهمترین محصول معرفیشده در این رویداد، سامانه «هدا» است؛ سامانهای که با تکیه بر منابع علوم اسلامی، برای پاسخگویی به پرسشهای مرتبط با قرآن، حدیث، فقه، کلام و معرفتشناسی طراحی شده است. ویژگی مورد تأکید این سامانه، ارائه پاسخهای مستند و امکان بررسی مسیر استدلال و منابع مورد استفاده است.
به گفته مسئولان، چنین ابزاری میتواند در حوزههایی مانند پژوهش فقهی، اجتهاد، قضاوت و قانونگذاری کاربرد داشته باشد و با گردآوری و تحلیل منابع متعدد، دسترسی پژوهشگران به دادههای علمی را تسهیل کند.
همچنین مؤسسه «همتا» با هدف هوشمندسازی مراکز اسلامی و حوزوی، محصولاتی از جمله «پارسا» و «حدیثا» را توسعه داده است. پارسا امکان جستوجو و استفاده از مجموعههای پرسش و پاسخ دینی را فراهم میکند و حدیثا نیز با تمرکز بر منابع حدیثی و قرآنی و مخاطبان عمومی در حال توسعه است.
از سوی دیگر، مؤسسه نجم بر طراحی ابزارهای فناورانه برای پشتیبانی از فرایند اجتهاد تمرکز دارد و محصولاتی برای ساماندهی و بهرهبرداری هوشمند از منابع این حوزه تولید کرده است.
در کنار تولید این محصولات، ایجاد یک بانک داده جامع از منابع علوم اسلامی نیز در دستور کار قرار گرفته است. هدف این طرح، گردآوری و ساماندهی دادههای پراکنده و فراهم کردن بستری یکپارچه برای استفاده پژوهشگران حوزوی و دانشگاهی از میراث مکتوب اسلامی با بهرهگیری از فناوریهای هوش مصنوعی و پردازش زبان طبیعی است.
