به مناسبت فرارسیدن ۱۷ ربیعالاول، سالروز میلاد فرخنده پیامبر اکرم حضرت محمد مصطفی (ص) و ولادت با سعادت امام جعفر صادق (ع)، این مناسبت خجسته را به همه مسلمانان و محبان اهلبیت (ع) تبریک و تهنیت عرض میکنیم.
میلاد مسعود پیامبر اکرم (ص) – اول عام الفیل / ۱۷ ربیع الاول
آخرین پیامبر الهی، حضرت محمد مصطفی (ص)، در ۱۷ ربیعالاول دیده به جهان گشود و با طلوع وجود مبارکش، جهان تیره و تاریک آن روزگار، بهویژه سرزمین عربستان، با نور هدایت روشن شد.
۱. ولادت و خانواده پیامبر (ص)
پدر گرامی پیامبر اکرم (ص)، عبدالله بن عبدالمطلب، و مادر بزرگوار ایشان، آمنه بنت وهب بودند.
عبدالله، پیش از تولد فرزندش محمد (ص)، در حالی که آمنه باردار بود، همراه با دیگر بازرگانان قریش برای تجارت عازم شام شد. او در بازگشت از این سفر، در یثرب (مدینه منوره) بیمار شد و همانجا از دنیا رفت و توفیق دیدار فرزند خویش را نیافت.
- وفات عبدالله، بنا بر برخی روایات، دو ماه و بنا بر روایتی دیگر هفت ماه پیش از تولد پیامبر (ص) رخ داد.
- آمنه، مادر گرامی رسول خدا (ص) به تقوا، عفت و پاکدامنی در میان بانوان قریش شهرت داشت.
- ایشان نیز چند سال پس از تولد پیامبر (ص)، هنگام بازگشت از یثرب، در مکانی به نام ابواء از دنیا رفت و در همانجا به خاک سپرده شد.
پس از تولد پیامبر اکرم (ص)، سرپرستی ایشان بر عهده جد بزرگوارشان، عبدالمطلب، بزرگ و سید قریش مکه، قرار گرفت.
عبدالمطلب ابتدا برای شیر دادن نوزاد، او را به ثویبه، آزادشده ابولهب، سپرد و پس از مدتی نیز پیامبر (ص) را به حلیمه سعدیه، دختر عبدالله بن حارث، واگذار کرد.
حلیمه، اگرچه در ظاهر دایه پیامبر (ص) بود، اما در حقیقت حدود پنج سال از ایشان مراقبت کرد و همچون مادری دلسوز پرورششان داد.
۲. نامهای پیامبر اکرم (ص)
پیامبر اسلام (ص) از دوران کودکی دارای دو نام بود:
- محمد: نامی که جد بزرگوارشان، عبدالمطلب، برای ایشان برگزید.
- احمد: نامی که مادر گرامیشان، آمنه، برای ایشان انتخاب کرد.
۳. رویدادهای شگفت هنگام ولادت
در برخی روایات اسلامی، برای ولادت فرخنده پیامبر اکرم (ص) نشانهها و حوادثی شگفت نقل شده است.
از امام جعفر صادق (ع) روایت شده است که پس از رانده شدن ابلیس از رحمت الهی، او امکان رفتوآمد در آسمانها و شنیدن اخبار آسمانی را داشت. با تولد حضرت عیسی (ع)، از سه آسمان بالاتر منع شد و با ولادت حضرت محمد (ص)، بهطور کامل از آسمانها رانده شد.
همچنین در روایات آمده است که هنگام ولادت پیامبر اکرم (ص):
- ایوان کسری شکاف برداشت و چند کنگره آن فرو ریخت.
- آتش آتشکده بزرگ فارس خاموش شد.
- دریاچه ساوه خشک گردید.
- بتهای مکه سرنگون شدند.
- نوری از وجود مبارک پیامبر (ص) به سوی آسمان برخاست و شعاع آن مسافت زیادی را روشن کرد.
- انوشیروان، پادشاه ساسانی، و موبدان بزرگ دربار او خوابهای هولناکی دیدند.
۴. اختلاف درباره تاریخ دقیق ولادت پیامبر (ص)
تاریخنگاران و سیرهنویسان شیعه و اهل سنت، در اصل تولد پیامبر اکرم (ص) در عامالفیل و ماه ربیعالاول اتفاق نظر دارند، اما درباره روز دقیق ولادت ایشان اختلاف نظر وجود دارد.
- دیدگاه شیعه: روز جمعه، ۱۷ ربیعالاول
- دیدگاه اهل سنت: روز دوشنبه، ۱۲ ربیعالاول
۵. چرا سال ولادت پیامبر (ص) «عامالفیل» نامیده شد؟
سال تولد پیامبر اکرم (ص) را عامالفیل یا «سال فیل» نامیدهاند؛ زیرا در همان سال، سپاه فیلسوار ابرهه با هدف تخریب کعبه به مکه حمله کرد.
بر اساس روایت مشهور، سپاه ابرهه با قدرت الهی شکست خورد و این واقعه به یکی از حوادث مهم تاریخی پیش از ولادت پیامبر اکرم (ص) تبدیل شد.
۱۷ ربیع الاول – ولادت باسعادت امام جعفر صادق (ع) – سال ۸۳ هجری قمری
همزمان با سالروز ولادت پیامبر اکرم (ص)، در ۱۷ ربیعالاول سال ۸۳ هجری قمری، امام جعفر صادق (ع) دیده به جهان گشود و با حضور پربرکت خویش، عالم انسانی را به نور دانش و فضیلت روشن ساخت.
۱. نام، کنیه و القاب
پدر بزرگوار ایشان، امام محمد باقر (ع)، نام «جعفر» را به یاد عموی نیاکانش، جعفر طیار (ع)، برای ایشان برگزید.
امام جعفر صادق (ع) دارای کنیهها و القاب متعددی بودند:
- کنیه مشهور: ابوعبدالله
- کنیههای دیگر: ابواسماعیل و ابوموسی
- القاب مشهور: صادق، صابر، طاهر و فاضل
شیعیان و محبان اهلبیت (ع)، ایشان را با عنوان «صادق آل محمد (ص)» میشناسند؛ چراکه آن حضرت همواره به راستگویی و صداقت شهرت داشتند.
۲. پدر و مادر امام صادق (ع)
پدر بزرگوار امام جعفر صادق (ع)، امام محمد باقر (ع) بود که نسب ایشان با دو واسطه به امیرالمؤمنین حضرت علی (ع) و با سه واسطه به پیامبر اکرم (ص) میرسد.
مادر گرامی امام صادق (ع)، فاطمه، معروف به اُمّفروه، از زنان مؤمن، باتقوا و نیکوکار عصر خود بود و از جایگاه والایی برخوردار بود.
از امام صادق (ع) درباره مادرشان نقل شده است که ایشان از زنانی بود که ایمان داشت، تقوا پیشه میکرد و به نیکوکاری میپرداخت و خداوند نیکوکاران را دوست دارد.
۳. دوران زندگی و امامت امام صادق (ع)
امام جعفر صادق (ع):
- ۱۲ سال از حیات جد بزرگوارشان، امام زینالعابدین (ع)، را درک کردند و از مکتب تربیتی و علمی ایشان بهره بردند.
- به مدت ۳۲ سال در کنار پدر بزرگوارشان، امام محمد باقر (ع)، بودند و از دانش و معارف ایشان بهره فراوان بردند.
- مدت امامت ایشان ۳۳ سال و ۱۰ ماه بود؛ از ذیالحجه سال ۱۱۴ تا ۲۵ شوال سال ۱۴۸ هجری قمری.
۴. خلفای همعصر امام صادق (ع)
امام صادق (ع) در دوران زندگی و امامت خود با خلفای متعددی از بنیامیه و بنیعباس همعصر بودند:
- عبدالملک بن مروان — ۶۵ تا ۸۶ ق
- ولید بن عبدالملک — ۸۶ تا ۹۶ ق
- سلیمان بن عبدالملک — ۹۶ تا ۹۹ ق
- عمر بن عبدالعزیز — ۹۹ تا ۱۰۱ ق
- یزید بن عبدالملک — ۱۰۱ تا ۱۰۵ ق
- هشام بن عبدالملک — ۱۰۵ تا ۱۲۵ ق
- ولید بن یزید — ۱۲۵ تا ۱۲۶ ق
- یزید بن ولید — ۱۲۶ ق
- مروان بن محمد — ۱۲۶ تا ۱۳۲ ق
- ابوالعباس سفاح — ۱۳۲ تا ۱۳۶ ق
- منصور دوانقی — ۱۳۶ تا ۱۵۸ ق
نُه نفر نخست از خاندان بنیامیه و دو نفر آخر از خاندان بنیعباس بودند.
امام صادق (ع) در دوران انتقال قدرت از بنیامیه به بنیعباس، فرصت مناسبی برای گسترش معارف اهلبیت (ع) پیدا کردند. در شرایطی که این دو جریان سیاسی درگیر تثبیت قدرت خود بودند، آن حضرت توانستند به تعلیم و تربیت شاگردان و تبیین معارف اسلامی بپردازند.
۵. نقش علمی و فرهنگی امام صادق (ع)
یکی از مهمترین دستاوردهای دوران امامت امام جعفر صادق (ع)، گسترش دانش و معارف اسلامی بود.
آن حضرت با تشکیل حوزه علمی و تربیت شاگردان برجستهای همچون:
- هشام
- زراره
- محمد بن مسلم
نقشی مهم در گسترش علوم اسلامی و تبیین معارف اهلبیت (ع) ایفا کردند.
به همین دلیل، امام جعفر صادق (ع) در تاریخ تشیع جایگاهی ویژه دارند و پیروان مکتب امامیه اثناعشری، به احترام نقش علمی و آموزشی ایشان، «شیعه جعفری» نیز نامیده میشوند.
فرارسیدن ۱۷ ربیعالاول، سالروز ولادت پیامبر گرامی اسلام حضرت محمد مصطفی (ص) و امام جعفر صادق (ع)، بر عموم مسلمانان، شیعیان و دوستداران خاندان عصمت و طهارت (ع) مبارک و فرخنده باد.
اللهم صل علی محمد و آل محمد
